วิธีตั้งค่า MikroTik เก็บ Log ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ย้อนหลัง 90 วัน

เช้าวันจันทร์วันหนึ่ง เจ้าหน้าที่ตำรวจสายตรวจไซเบอร์ถือหนังสือขอความร่วมมือมาหาผมที่ออฟฟิศ เพื่อขอข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ของหอพักแห่งหนึ่งที่ผมดูแลระบบเครือข่ายอยู่ เนื่องจากมีการใช้ IP ของหอพักนั้นไปกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ช่วงกลางดึก คำถามแรกที่เด้งขึ้นมาในหัวผม ณ วินาทีนั้นไม่ใช่เรื่องที่ว่าผู้ร้ายเป็นใคร แต่คือระบบที่ผมวางไว้ส่งมอบ Log ได้ถูกต้องและใช้เป็นหลักฐานได้จริงไหม?

โชคดีที่หอพักนั้นผมไม่ได้สั่งให้เราเตอร์ MikroTik บันทึก Log ลงในความจำของตัวเอง แต่ตั้งค่าให้ส่งไปเก็บที่ Log Server ภายนอก ทำให้เรามีข้อมูลย้อนหลังครบ 90 วัน พร้อมระบุเวลา IP ต้นทาง และ IP ปลายทางชัดเจน วันนี้ผมเลยอยากมาแชร์ประสบการณ์จริงและวิธีตั้งค่าให้เพื่อนๆ ช่างและผู้ดูแลระบบทำตามกันได้ครับ

ทำไมห้ามบันทึก Log ลงใน MikroTik โดยตรง?

หลายคนชอบเข้าใจผิดว่า แค่ไปเปิดการบันทึกใน MikroTik แล้วเลือกเก็บลงดิสก์หรือหน่วยความจำในเครื่องก็พอแล้ว แต่นั่นคือจุดเริ่มต้นของหายนะ 2 ข้อใหญ่ๆ ครับ:

• หน่วยความจำ Flash (NAND) พังไวมาก: MikroTik รุ่นเล็กหรือรุ่นกลาง เช่น hEX หรือ RB3011 ใช้ Flash Memory ที่มีวงรอบการเขียนจำกัด (Write Endurance) การเขียน Log นับล้านบรรทัดทุกวันจะทำให้ Flash เสื่อมและเราเตอร์พังในเวลาอันรวดเร็ว
• พื้นที่ไม่พอเก็บ 90 วัน: ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ มตรา 26 กำหนดให้ผู้ให้บริการต้องเก็บ Log ย้อนหลังไม่น้อยกว่า 90 วัน พื้นที่บนตัวเราเตอร์หลัก megabyte ไม่สามารถรองรับได้แน่นอนครับ

ทางแก้เดียวที่ถูกต้องตามหลักวิศวกรรมคือ การตั้งค่าส่ง Log จาก MikroTik ออกไปที่ Syslog Server หรือ Log Server ด้านนอกครับ

ขั้นตอนที่ 1: ตั้งค่า เวลา (NTP Client) ให้แม่นยำ 100%

ย้ำตรงนี้เลยครับว่า Log ที่ไม่มีเวลา หรือเวลาไม่ตรง ถือเป็นขยะในทางกฎหมายและนำไปอ้างอิงในศาลไม่ได้ ก่อนตั้งค่า Log เราต้องซิงค์เวลาก่อนเสมอ

วิธีตั้งค่า NTP Client บน RouterOS v7

เข้าไปที่เมนู System -> NTP Client จากนั้นตั้งค่าตามนี้:

• ติ๊กถูกที่ Enabled
• เลือก Mode เป็น unicast
• ในช่อง NTP Servers ให้ใส่ Server เวลาของประเทศไทย เช่น time.navy.mi.th หรือ pool.ntp.org
• จากนั้นไปที่ System -> Clock ตั้งค่า Time Zone Name เป็น Asia/Bangkok

ขั้นตอนที่ 2: ตั้งค่า Remote Logging Action บน MikroTik

เราต้องบอกให้ MikroTik รู้จักเครื่อง Log Server ปลายทางเสียก่อน โดยเปิด Winbox แล้วไปที่ System -> Logging

คลิกที่แท็บ Actions แล้วกดบวก (+) เพิ่ม Action ใหม่:

• Name: ตั้งชื่อเป็น syslog-server
• Type: เลือกเป็น remote
• Remote Address: ใส่ IP Address ของ Syslog Server ของคุณ (หรือ SIAM-LOGIN Log Server)
• Remote Port: 514 (พอร์ตมาตรฐานของ Syslog)
• Syslog Facility: เลือก syslog หรือ local0

ขั้นตอนที่ 3: กำหนด Rules เพื่อส่งข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์

เมื่อมี Action แล้ว ให้กลับมาที่แท็บ Rules ในหน้า System Logging เพื่อระบุว่าจะส่งข้อมูลประเภทไหนออกไปบ้าง

กดบวก (+) เพื่อเพิ่ม Rule ใหม่ 2 ชุดหลักๆ:

• ชุดที่ 1 (ข้อมูลการเข้าใช้งาน): Topics เลือก account และ info -> Action เลือก syslog-server (เก็บ Log การ Login / Logout ของผู้ใช้)
• ชุดที่ 2 (ข้อมูลการเชื่อมต่อ IP): Topics เลือก firewall -> Action เลือก syslog-server

ขั้นตอนที่ 4: ตั้งค่า Firewall Filter สำหรับจับ Connection Log

เพื่อให้ได้ ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ ครบถ้วนตามกฎหมาย เราต้องบันทึกการจับคู่ NAT (SRC IP, DST IP, Port ต้นทาง-ปลายทาง) โดยเข้าไปที่ IP -> Firewall -> Filter Rules

เพิ่ม Rule ใหม่ใน Forward Chain:

• Chain: forward
• Connection State: new
• Action: log
• Log Prefix: ใส่คำว่า NAT-LOG: เพื่อให้ฝั่ง Log Server จำแนกประเภทไฟล์ได้ง่ายขึ้น

ข้อควรระวัง: การเปิด Log บน Firewall Filter Rule นี้จะสร้างทราฟฟิกข้อมูลขนาดใหญ่มาก ดังนั้น Log Server ฝั่งรับของคุณต้องมีความเร็วในการบันทึกข้อมูลและมีพื้นที่ Harddisk ที่ใหญ่พอสำหรับรองรับข้อมูลย้อนหลัง 90 วันด้วยครับ

สรุปสิ่งที่ต้องตรวจสอบเพื่อให้ถูกต้องตามกฎหมาย

การ การเก็บ Log MikroTik พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ ไม่ใช่แค่การส่งไฟล์ไปทิ้งไว้ แต่ต้องตรวจสอบสิ่งเหล่านี้เป็นประจำ:

• นาฬิกาบนเราเตอร์ MikroTik ต้องตรงกับเวลามาตรฐานสากลเสมอ
• ต้องมีมาตรการรักษาความปลอดภัยของไฟล์ Log ป้องกันการแก้ไขหรือลบทิ้ง
• ไฟล์ Log ต้องระบุตัวตนผู้ใช้งาน (Username) คู่กับ IP และ Port ที่ใช้งานในเวลานั้นๆ ได้

หากคุณดูแลระบบหอพัก โรงแรม หรือสำนักงาน แล้วไม่อยากยุ่งยากเรื่องการตั้ง Server เอง ระบบ SIAM-LOGIN Hotspot มีบริการ Log Server ในตัวที่ออกแบบมาเพื่อรองรับ พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ โดยเฉพาะ ช่วยให้คุณหลับสบายไม่ต้องกังวลเรื่องกฎหมายอีกต่อไปครับ