รวมสัญญาณอินเทอร์เน็ต Multi-WAN ด้วย MikroTik ระบบที่ห้ามหลุด

ตี 3 คืนวันเสาร์ เสียงสายด่วนจากผู้จัดการโรงแรมลูกค้าเจ้าประจำของผมดังขึ้น ปลายสายพูดด้วยน้ำเสียงตื่นตระหนกว่า เน็ตหลักตัด ทำให้ระบบเช็คอินออนไลน์และระบบประตูห้องพักแบบคลาวด์ล่มทั้งหมด แขกที่เพิ่งเดินทางมาถึงยืนรอแน่นหน้าล็อกบี้ ผมรีบเปิดโน้ตบุ๊กเชื่อมต่อ remote เข้าไปยังอุปกรณ์ RouterOS ของไซต์นั้นทันที โชคดีที่ก่อนหน้านั้นผมได้วางระบบทำ Failover และสลับสายสัญญาณไว้อัตโนมัติ เน็ตจึงสลับไปวิ่งบนสายสำรองภายในไม่กี่วินาทีหลังจากนั้น

เหตุการณ์คืนนั้นย้ำเตือนผมเสมอว่า ในโลกธุรกิจปัจจุบัน การพึ่งพาสายสัญญาณจากผู้ให้บริการ (ISP) เพียงเจ้าเดียวคือความเสี่ยงที่สูงเกินไป บทความนี้ผมจึงอยากมาแชร์ประสบการณ์ตรงในการทำ Multi-WAN บนอุปกรณ์ MikroTik เพื่อสร้างระบบเครือข่ายที่มีความเสถียรสูง หรือ Zero Downtime สำหรับองค์กรที่เน็ตห้ามหลุดเด็ดขาดครับ

ทำไมอินเทอร์เน็ตสายเดียวถึงไม่เพียงพอสำหรับธุรกิจยุคนี้

หลายองค์กร มักเข้าใจผิดว่าการสมัครแพ็กเกจอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง 1,000 Mbps สายเดียวก็เพียงพอแล้ว แต่ในความเป็นจริง ความเร็ว ไม่ได้เท่ากับ ความเสถียร ครับ ปัญหาไฟเบอร์ขาดจากงานก่อสร้าง อุปกรณ์ฝั่งผู้ให้บริการเสีย หรือแม่กระทั่ง Node ชุมสายมีปัญหา เกิดขึ้นได้ตลอดเวลาโดยไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า

การทำ การรวมสัญญาณอินเทอร์เน็ต Multi-WAN ด้วย MikroTik จึงเป็นการนำสายอินเทอร์เน็ตตั้งแต่ 2 เส้นขึ้นไป (อาจเป็นต่าง ISP เช่น AIS, True, NT หรือซิม 5G Router) มาต่อเข้ากับ RouterOS เพื่อบริหารจัดการ Traffic ร่วมกัน ซึ่งช่วยแก้ปัญหาได้ 2 มิติหลักๆ คือ การกระจายภาระงาน (Load Balance) และการสำรองระบบเมื่อสายใดสายหนึ่งมีปัญหา (Failover)

2 เทคนิคหลักในการจัดการ Multi-WAN ที่ผมเลือกใช้จริง

ตลอดการทำงานในฐานะวิศวกรเครือข่าย SIAM-LOGIN ผมพบว่าไม่มีการตั้งค่าแบบใดแบบหนึ่งที่เหมาะกับทุกธุรกิจ แต่จะแบ่งออกเป็น 2 เทคนิคหลักตามโจทย์การใช้งาน ดังนี้ครับ

1. Recursive Route Failover (เน้นความชัวร์เมื่อเน็ตตัด)

การตั้งค่า Failover แบบพื้นฐานมักจะเช็คแค่ว่า Port LAN เชื่อมต่อกับ Modem อยู่หรือไม่ แต่ถ้าสายไฟเบอร์ภายนอกขาด โดยที่ Modem ยังติดอยู่ Router มักจะไม่รู้เรื่อง ทำให้เน็ตหลุดค้าง

ผมจึงเลือกใช้เทคนิค Recursive Route บน RouterOS ซึ่งเป็นการสั่งให้ MikroTik ลอง Ping ข้ามไปยัง IP ปลายทางบนอินเทอร์เน็ตจริงๆ เช่น 8.8.8.8 หรือ 1.1.1.1 ผ่าน Gateway ของ ISP แต่ละเจ้า ถ้าสายหลัก Ping ปลายทางไม่ตอบสนอง อุปกรณ์จะตัด Routing ไปยังสายสำรองทันทีภายใน 3-5 วินาที ทำให้ผู้ใช้เกือบไม่รู้สึกว่าเน็ตมีปัญหา

2. PCC (Per Connection Classifier) Load Balancing (เน้นรวมแบนด์วิดท์)

สำหรับไซต์งานที่มีผู้ใช้งานจำนวนมาก เช่น สำนักงานขนาดใหญ่ โรงแรม หรือคาเฟ่ การปล่อยให้สายสำรองสแตนบายอยู่เฉยๆ ถือเป็นเรื่องน่าเสียดายครับ ผมมักจะออกแบบโดยใช้เทคนิค PCC ในการแบ่ง User Session ออกตาม IP Source, IP Destination หรือ Port

อัลกอริทึม PCC จะทำการกระจายการเชื่อมต่อใหม่ๆ ออกไปยัง ISP1 และ ISP2 ตามสัดส่วนความเร็วของแต่ละสายอย่างสมดุล ทำให้ได้แบนด์วิดท์รวมที่สูงขึ้น และหากสายใดสายหนึ่งดับ PCC ก็จะโยกการทราฟฟิกไปวิ่งสายที่เหลือให้อัตโนมัติ

ขั้นตอนและสิ่งต้องระวังในการวางโครงสร้าง Multi-WAN

จากประสบการณ์เซ็ตระบบให้ลูกค้ามาหลายสิบไซต์ หากคุณต้องการเซ็ตระบบ Multi-WAN บน RouterOS ให้ราบรื่น มีจุดสำคัญที่ห้ามมองข้ามดังนี้ครับ

• แก้ปัญหา Session หลุดบน Mobile Banking: แอปพลิเคชันธนาคารและเว็บบล็อกอินความปลอดภัยสูง จะตรวจสอบว่า IP เปลี่ยนระหว่างใช้งานหรือไม่ หากเราทำ PCC แล้ว Connection ของแอปหลุดเปลี่ยน IP กลางคัน ธนาคารจะตัดทันที วิธีแก้ของผมคือการเขียน Mangle Rule ล็อก IP ปลายทางของกลุ่ม HTTPS/Banking ให้ออกเฉพาะ WAN หลักเท่านั้น
• จัดเตรียมฮาร์ดแวร์ให้สอดคล้องกับ Traffic: การทำ Mangle Rule และ Routing Table บน MikroTik กินทรัพยากร CPU ค่อนข้างมาก หากเป็นออฟฟิศระดับ 50-100 อุปกรณ์ขึ้นไป ผมแนะนำให้ใช้รุ่นที่เป็น ARM64 เช่น RB5009 หรือ CCR2004 เพื่อไม่ให้ CPU Peak 100% เวลาที่มีการใช้งานพร้อมกันแน่นๆ
• ตั้งค่า Telegram Alert แจ้งเตือน: ใช้ฟีเจอร์ Netwatch ร่วมกับ Script บน RouterOS ให้ส่งข้อความแจ้งเตือนเข้า Telegram ของทีม IT ทันทีที่สาย ISP ใดสายหนึ่ง Down เพื่อให้เราแจ้งเคลมกับทางผู้ให้บริการได้ทันทีก่อนที่สายที่สองจะดับตาม

สรุปแนวทางเลือกโซลูชันสำหรับองค์กรของคุณ

การรวมสัญญาณ Multi-WAN ไม่ใช่แค่เรื่องของการต่อสาย LAN เข้า Router หลายๆ เส้น แต่คือการออกแบบโครงสร้างที่รับประกันความต่อเนื่องของธุรกิจ (Business Continuity) หากระบบของคุณเป็นออฟฟิศทั่วไป การทำ PCC Load Balance ร่วมกับ Failover ถือเป็นคำตอบที่คุ้มค่าที่สุด แต่ถ้าเป็นระบบชำระเงิน POS หรือเซิร์ฟเวอร์ที่ต้องการ Uptime สูงสุด การออกแบบ Routing Policy ที่รัดกุมคือสิ่งสำคัญที่สุดครับ